• شیوه نامه اجرایی صدور پروانه نشر

 

«شیوه‌نامه اجرایی صدور پروانه نشر»

 

مقدمه:

با توجه به بندهای 1، 4 و 7 اصل سوم، بیست و چهارم و بیست و هشتم قانون اساسی و در اجرای وظایف قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به ویژه موارد مصرح در بندهای 1 و 12 از مادة 2 قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به استناد ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانون‌ها و انجمن های فرهنگی مصوب 08/08/75 شورای عالی انقلاب فرهنگی و با استفاده از اختیارات حاصل از مواد 23و 24 آن، آیین‌نامه اجرایی صدور پروانه نشر به شرح زیر تصویب می‌شود:

ماده1:

به استناد ماده 25 ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانون‌ها و انجمن های فرهنگی، وظایف و اختیارات هیأت نظارت بر مراکز فرهنگی و دبیرخانة آن در مورد نشر کتاب، به شرح این آیین‌نامه به دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر زیر نظر معاونت امور فرهنگی تفویض می‌شود.

ماده2:

ناشر عبارت از هر شخصیت حقوقی یا حقیقی است که با اخذ پروانة موضوع این آیین نامه به عنوان یک مرکز فرهنگی می‌تواند نسبت به انتشار و توزیع و فروش کتاب اقدام کند.

تبصره1: کتاب به کالایی اطلاق می‌شود که به صورت غیرادواری توسط ناشران اعم از حقیقی و یا حقوقی به صورت کاغذی منتشر می‌شود. شرح پیش نویس برای مشخصات فیزیکی کتاب کافی است.

تبصره2: پروانه نشر، سندی است که به موجب آن احراز شرایط و صلاحیت شخص برای انتشار کتاب گواهی می‌شود. از دارنده پروانه نشر در این شیوه‌نامه با عنوان صاحب امتیاز یاد می‌شود.

ماده3:

مؤسس مرکز نشر باید مطابق شرایط مندرج در مادة 6 ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانون‌ها و انجمن‌های فرهنگی دارای شرایط زیر باشد:

1.      تابعیت جمهوری اسلامی ایران

2.      نداشتن سوء پیشینة کیفری مؤثر به تأیید مراجع ذی‌ربط و برخورداری از حسن شهرت

3.      محجور نبودن و عدم ورشکستگی به تقلب و تقصیر

4.      دارا بودن 25 سال سن و متأهل بودن و یا حداقل 27 سال برای اشخاص مجرد

5.      انجام خدمت وظیفة عمومی و یا داشتن معافیت دایم

6.      داشتن امکانات کافی و مناسب به تشخیص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ارائه سند رسمی اعم از اجاره یا مالکیت محل انتشارات

7.      داشتن مدرک کارشناسی با معادل آن به تشخیص مراجع ذی‌ربط

8.      احراز صلاحیت علمی و تخصصی یا تجارب کافی متناسب با موضوع (داشتن 5 سال سابقه کار مدیریت نشر یا طی دوره‌های آموزشی مربوط با تأیید کارشناسان امر)

ماده4:

اشخاص مشروحة ذیل براساس مادة 7 ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانون‌ها و انجمن‌های فرهنگی مجاز به تأسیس مرکز نشر نیستند:

کارگزاران نظام گذشته اعم از نخست‌وزیران، استانداران، امرای ارتش و شهربانی و ژاندارمری، رؤسای سازمان‌های دولتی، نمایندگان مجلسین، سفرا، فرمانداران، شهرداران، رؤسای انجمن های شهر و شهرستان تهران و مراکز استان‌ها و اعضای ساواک، رؤسای حزب رستاخیز در تهران و مراکز شهرستان‌ها و استان‌ها و وابستگان رژیم سابق که در فاصلة زمانی پانزدهم خرداد 1342 تا بیست و دوم بهمن 1357 در آن مشاغل بوده و همچنین کسانی که در این مدت از طریق مطبوعات، رادیو، تلویزیون یا سخنرانی در اجتماعات، خدمتگزاران تبلیغاتی نظام گذشته بوده‌اند و همچنین توطئه‌گران و اقدام کنندگان علیه اسلام و جمهوری اسلامی ایران.

ماده5:

متقاضی تأسیس مرکز نشر باید تقاضانامه‌ای به همراه اطلاعات مندرج در پرسشنامه‌های مربوطه و مدارک زیر را به اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان محل تقاضا تسلیم کند. ادارات باید در همان روز نسبت به ثبت تقاضانامه و تسلیم قبض رسید به متقاضی اقدام کنند.

مدارک لازم برای ثبت تقاضای نشر:

1.      تصویر کلیة صفحات شناسنامه و کارت ملی برای اشخاص حقیقی

2.      تصویر کلیة صفحات شناسنامه و کارت ملی برای اشخاص حقوقی و اعضاء مؤسس به همراه اساسنامه معتبر

3.      گواهی عدم سوء پیشینه کیفری مؤثر

4.      تصویر گواهی پایان خدمت وظیفة عمومی یا معافیت دایم

5.      تصویر آخرین مدرک تحصیلی

6.      اساسنامة مرکز نشر (برای متقاضیانی که به صورت گروه مؤسسان درخواست کرده‌اند)

ماده6:

ادارات کل استانی موظفند بلافاصله پس از دریافت هر تقاضانامه، نسبت به بررسی مدارک اقدام کنند و در صورت مشاهدة هرگونه نقصی در آن‌ها، مراتب را حداکثر ظرف 10 روز کاری کتباً به نشانی متقاضی ارسال نمایند.

ماده7:

ادارات کل استانی موظفند ظرف مدت حداکثر 10 روز پرونده تکمیلی را با درج دقیق اظهار نظر مبنی بر موافقت یا مخالفت به هیأت بررسی و صدور پروانه نشر ارسال نمایند.

ماده8:

به منظور بررسی تقاضانامه‌های تأسیس مرکز نشر، اخذ تصمیم در مورد هر تقاضا و نظارت بر فعالیت مراکز نشر، هیأت بررسی و صدور پروانه نشر در معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل می‌شود.

اعضاء این هیأت عباتند از:

1.      رییس هیأت بررسی و صدور پروانه نشر که از سوی معاونت امور فرهنگی تعیین می‌شود.

2.      مدیرکل امور کتاب

3.      مدیرکل مجامع، تشکل ها و فعالیت‌های فرهنگی

4و5. دو نفر از صاحبنظران و فعالان امور نشر به انتخاب معاون امور فرهنگی

تبصره1: جلسات هیأت با حضور حداقل 3نفر از اعضا که یکی از آنها رییس هیأت باشد رسمیت خواهد یافت و تصمیمات هیأت با حداقل 3 رأی موافق معتبر و لازم الاجراست.

تبصره2: دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر موظف است هر دو هفته یک‌بار جلسات هیأت را تشکیل دهد، مگر در مواردی که تقاضا یا موضوعی برای بررسی وجود نداشته باشد.

ماده9:

هیأت بررسی موظف است حداکثر ظرف چهار ماه از تاریخ تشکیل پرونده نسبت به بررسی تقاضاها و اخذ تصمیم قطعی اقدام کند.

ماده10:

پس از تأیید تقاضا از سوی هیأت، دبیرخانه موظف است حداکثر ظرف مدت دو هفته نسبت به صدور پروانة نشر موقت یک‌ساله و قابل تمدید برای دوره‌های بعدی به نام متقاضی اقدام کند، مگر در مورد اشخاص حقوقی که مطابق با ماده 14 این آیین‌نامه اقدام خواهد شد.

تبصره: در صورت رضایت از عملکرد ناشر و حداقل پس از طی سه دوره یک‌ساله و چاپ پنجاه عنوان کتاب مناسب، هیأت می‌تواند اقدام به صدور پروانه نشر ده ساله نماید.

ماده11:

در صورت تأیید نشدن تقاضا، دبیرخانه موظف است موضوع را کتباً طی حداکثر دو هفته به متقاضی اعلام کند.

ماده12:

چنانچه متقاضی مرکز نشر شخصیت حقیقی باشد، پروانه نشر به نام شخص متقاضی صادر می‌شود.

ماده13:

چنانچه متقاضی پروانة نشر، یک گروه باشند، حداقل یک نفر از آنان باید دارای تمام شرایط موضوع ماده 3 ( به استنثنای بند 6) این آیین‌نامه باشد. برای بقیة مؤسسان انتشارات، برخورداری از شرایط بندهای 1 تا 5 کافی است. دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر، گواهی‌های مورد نیاز ادارة ثبت شرکت‌ها را صادر خواهد کرد و حسب مورد، به متقاضی یا ادارة ثبت شرکت‌ها، به نام شخصیت حقوقی مرکز نشر صادر خواهد شد.

تبصره:  هرگاه فرد یا افراد واجد شرایط از شخصیت حقوقی مرکز نشر خارج شوند، هیأت مدیره موظف است، حداکثر شش ماه بعد نسبت به معرفی فرد واجد شرایط مندرج در ماده 3 آیین‌نامه از بین خود یا دیگران برای انتقال پروانه نشر اقدام کنند. در غیر این صورت در پایان مهلت تعیین شده پروانه لغو خواهد شد.

ماده14:

در مورد اشخاص حقوقی، مدیر مسئوول مطابق با اساسنامة شخصیت حقوقی انتخاب می‌شود و باید دارای شرایط موضوع مادة 3 آیین‌نامه (به استثنای بند6) بوده و مورد تأیید هیأت بررسی قرار گیرد و تا تاریخ تأیید، مسئوولیت مدیر مسئوول بر عهدة فرد موضوع ماده 13 است.

ماده15:

در مورد اشخاص حقیقی، دارندة پروانة نشر می‌تواند شخصاً‌به عنوان مدیر مسئوول مرکز انجام وظیفه کند و یا فرد دیگری را برای این مسئوولیت معرفی کند. در این صورت مدیر مسؤول باید دارای شرایط موضوع ماده 3 این آیین‌نامه (به استثنای بند 6) باشد و مورد تأیید هیأت بررسی قرار گیرد. در هر حال، تا تأیید این فرد، دارندة پروانة نشر، مدیر مسؤول شناخته می‌شود. همچنین است در مواردی که مدیر مسؤول به هر دلیلی از این مسؤولیت کنار رفته باشد.

ماده16:

ناشر موظف است فعالیت گزارش عملکرد سالانة انتشارات خود را که دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر ضروری می‌داند (مواردی از قبیل تعداد عناوین،‌ تیراژ،‌ نوبت چاپ کتاب‌های منتشره و ...) تسلیم کند.

ماده17:

در صورت فوت شخصیت حقیقی دارندة پروانة نشر، ورثة وی می‌توانند حداکثر تا شش ماه پس از تاریخ فوت وی، نسبت به معرفی فرد واجد شرایط مندرج در ماده 3 آیین‌نامه از بین خود یا دیگران برای انتقال پروانه به نام منتقل‌الیه یا به عنوان مدیر مسؤول اقدام کنند. در غیر این صورت، در پایان این مهلت پروانة نشر لغو خواهد شد.

تبصره1: هیأت بررسی می‌تواند در صورت تقاضای ورثه، مهلت مزبور را تا یک سال تمدید کند.

تبصره2: در طول مهلت‌های مزبور ورثه می‌توانند با انتخاب یکی از وراث به عنوان مسؤول حداکثر ظرف مدت 3 ماه از فوت ناشر با ارائه مدارک لازم کتاب‌هایی را که ناشر پیش از فوت متعهد به چاپ آنها شده است، منتشر کنند.

ماده18:

در صورت تمایل به انتقال پروانة نشر، ناشر موظف است مراتب را کتباً به دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر اعلام نماید. هیأت بررسی موظف است با رعایت مقررات این آیین‌نامه پاسخ لازم را کتباً به ناشر اعلام نماید و تا تأیید انتقال و صدور پروانة جدید، کلیة مسؤولیت‌ها و تعهدات به عهده ناشر قبلی است.

تبصره: ناشر مجاز به واگذاری و یا دریافت پروانه نشر اعم از اجاره، فروش یا صلح حقوق به غیر نیست.

ماده19:

چنانچه ناشر از شرایط مندرج در این آیین‌نامه عدول نماید، پروانه نشر او باطل خواهد شد. مرجع تشخیص تخلف هیأت بررسی و صدور پروانه نشر است.

تبصره: در صورت ابطال پروانه به موجب این ماده ناشر یا وکیل قانونی او می‌تواند کتاب‌هایی را که تا تاریخ ابطال پروانه به مرحلة چاپ رسانده است، حداکثر ظرف دو هفته به اطلاع دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر رسانده و با تأیید این دبیرخانه منتشر کند.

ماده20:

هر ناشر مکلف است به طور میانگین هر سال 4عنوان کتاب با اولویت تألیف، ترجمه و تصحیح و ترجیحاً چاپ اول منتشر کند. در غیر این صورت هیأت بررسی و صدور پروانه نشر می‌تواند پروانه را ابطال نماید.

تبصره1: ناشرانی که تمدید اعتبار پروانه آنها برای اولین بار صورت می‌گیرد، تعیین مصداق توسط هیأت بررسی و صدور پروانه نشر است.

تبصره2: کتاب‌هایی که مراحل تهیه وتدوین و آماده‌سازی و انتشار آن‌ها مستلزم صرف زمان بیشتر است، از قبیل کتاب‌های مرجع، فرهنگ‌ها، کتب نفیس و کتب مشتمل بر چند مجلد و مانند اینها، به تشخیص هیأت بررسی خارج از شمول این ماده هستند.

ماده 21:

ناشر موظف است هرگونه تغییر در نشانی خود را کتباً به اطلاع دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر برساند.

ماده 22:

در صورت ابطال پروانة نشر، دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر موظف است ضمن ابلاغ امر به ناشر، مراتب را به واحدهای سازمانی ذی‌ربط در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام نماید.

ماده23:

اخذ تصمیم در موارد سکوت این آیین‌نامه بر عهدة دبیرخانة هیأت بررسی و صدور پروانه نشر است.

ماده24:

صدور اجازة اشتغال به نشر برای مراکز فرهنگی چند منظوره پس از صدور مجوز از سوی هیأت نظارت بر مراکز فرهنگی، تابع مقررات این آیین‌نامه است.

ماده25:

از تاریخ تصویب این آیین‌نامه، تمامی آیین‌نامه‌ها، بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های وزارتی مغایر با این آیین‌نامه ملغی و از درجة اعتبار ساقط است.

ماده26:

دبیرخانه هیأت بررسی و صدور پروانه نشر مسؤول اجرای این آیین‌نامه است.

ماده27:

این شیوه‌نامه در 27 ماده و 12 تبصره از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا است.

محمد حسین صفار هرند  

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی